In opbouw bij IenW: Programma Bodem, Ondergrond en Grondwater
Het Nationaal Programma Bodem, Ondergrond en Grondwater (BOG) is volop in ontwikkeling. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werkt in 2026 aan het beleidsprogramma, dat eind dit jaar in ontwerp wordt gepubliceerd. Daarmee start ook de formele participatie. Het BOG is dus nog geen afgerond beleidskader, maar een programma in opbouw, waarin richting, instrumenten en samenwerking stap voor stap worden vormgegeven.
Voor iedereen die werkt aan de Basisregistratie Ondergrond of aan bodem- en ondergrondvraagstukken is dit programma bijzonder relevant. Het BOG legt namelijk de basis voor een toekomstbestendige manier van omgaan met bodem, ondergrond en grondwater, precies de domeinen waarin de BRO data, structuur en uniformiteit biedt.
De komst van het programma is al aangekondigd in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en streeft naar een balans tussen beschermen en benutten van bodem, ondergrond en grondwater. Het ontwikkelt instrumenten die helpen om slimme, onderbouwde ruimtelijke keuzes te maken, bijvoorbeeld om bodemdaling tegen te gaan, grondwaterreserves te beschermen en de ondergrond beter te ordenen.
Belang van BOG
Gezamenlijke basis voor ruimtelijke keuzes
Het BOG ontwikkelt instrumenten die overheden helpen om onderbouwde ruimtelijke keuzes te maken. De BRO levert hiervoor de gestandaardiseerde gegevens over ondergrond en bodemkwaliteit die nodig zijn om die keuzes te kunnen dragen.
Meer samenhang tussen beleid en uitvoering
Het programma zet sterk in op samenwerking tussen Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen. De BRO vormt daarbij een gedeelde informatiebasis, waardoor beleidsdoelen en uitvoeringspraktijk beter op elkaar aansluiten.
Ondergrond als volwaardige laag in de ruimtelijke ordening
Grote opgaven – woningbouw, energietransitie, landbouw, drinkwater – vragen om inzicht in wat de ondergrond kan dragen. Het programma BOG stimuleert dat de ondergrond structureel wordt meegewogen. De BRO maakt dat mogelijk door betrouwbare, uniforme data beschikbaar te stellen.
Lerende aanpak vraagt om goede data
Het BOG werkt met een lerende aanpak waarin praktijkervaring en beleid elkaar versterken. BRO-gegevens zijn essentieel om die praktijkervaring te kunnen duiden, monitoren en vertalen naar beleid.
BOG en BRO: elkaar versterkende programma’s
Het BOG richt zich op de inhoudelijke koers voor bodem, ondergrond en grondwater. De BRO richt zich op de gegevensbasis die nodig is om die koers uit te voeren. Samen zorgen ze voor betere afwegingen in de fysieke leefomgeving, meer voorspelbaarheid en minder risico’s in projecten, een gedeelde taal en structuur tussen overheden en een stevig fundament voor duurzaam gebruik van de ondergrond.
Stand van zaken
Het programma BOG bevindt zich in de fase van beleidsvorming en consultatie. Eind 2026 wordt het ontwerp beleidsprogramma gepubliceerd. Daarna volgt de terinzagelegging en de mogelijkheid om zienswijzen in te dienen. De BRO blijft ondertussen doorontwikkelen en aansluiten op de informatiebehoefte die uit het BOG naar voren komt. Meer informatie kun je vinden op de website van het IPLO.